Hosting terimleri sözlüğü (revizyon #3)

Hosting paketlerini karşılaştırırken karşılaşılan temel terimlerin kısa ve sade açıklamaları. Eksik gördüğünüz terimi eklemekten çekinmeyin.

Hizmet türleri​

• Paylaşımlı (shared) hosting: Bir sunucunun kaynakları (CPU, RAM, disk) çok sayıda müşteri arasında paylaştırılır. Kişisel siteler, bloglar ve küçük işletme siteleri için ekonomik başlangıçtır.
• Reseller (bayi) hosting: Kendi müşterilerinize hosting hesabı açıp satabilmeniz için yetkilendirilmiş paylaşımlı hosting. Genellikle WHM veya Plesk ile yönetilir.
• VPS / VDS: Fiziksel bir sunucu sanallaştırma ile bölünür; her sanal sunucunun kendi işletim sistemi ve root erişimi olur. Türkiye'de "VDS" (Virtual Dedicated Server) terimi genellikle kaynakları garantili (ayrılmış) sanal sunucular için kullanılır; ancak tanım firmadan firmaya değişebilir, paket detayını mutlaka okuyun.
• Dedicated (fiziksel) sunucu: Tüm fiziksel makine yalnızca size aittir. En yüksek performans ve kontrol, en yüksek maliyet ve yönetim sorumluluğu.
• Bulut (cloud) sunucu: Kaynakları ihtiyaca göre hızla büyütülüp küçültülebilen, genellikle saatlik/aylık ücretlendirilen sanal sunucular.
• Yönetilen (managed) hizmet: Sunucu kurulumu, güncellemeler, güvenlik ve yedekleme gibi işleri sağlayıcının üstlendiği hizmet modeli.

Kaynaklar ve limitler​

• vCPU: Sanal işlemci çekirdeği. Aynı "2 vCPU" farklı işlemci nesillerinde çok farklı performans verebilir.
• RAM: Çalışma belleği. PHP, veritabanı ve önbellek süreçleri RAM kullanır.
• SSD / NVMe: NVMe diskler, SATA SSD'lere göre çok daha yüksek okuma/yazma hızı ve düşük gecikme sunar.
• Inode: Dosya sistemindeki her dosya ve klasör bir inode kullanır. Disk alanınız boş olsa bile inode limiti dolarsa yeni dosya oluşturamazsınız (e-posta ve önbellek klasörleri sık sebeptir).
• LVE (CloudLinux): Paylaşımlı sunucularda her hesaba CPU, RAM, işlem (EP/NPROC) ve disk G/Ç limiti koyan teknoloji. "508 Resource Limit Is Reached" hatası genellikle bu limitlere takıldığınızı gösterir.
• Trafik / bant genişliği: Aylık aktarılan veri miktarı (trafik) ile bağlantı hızı (port hızı, ör. 1 Gbit/s) farklı şeylerdir.
• Sınırsız: Pratikte "adil kullanım politikası" (fair use) kapsamında sınırlı demektir; sözleşmedeki limitleri okuyun.

Yazılım ve yönetim​

• Kontrol paneli: Alan adı, e-posta, veritabanı ve dosyaları web arayüzünden yönetmenizi sağlar (cPanel, Plesk, DirectAdmin, aaPanel vb.).
• Web sunucusu: İstekleri karşılayan yazılım: Apache, Nginx, LiteSpeed/OpenLiteSpeed.
• PHP sürümü: Güncel ve güvenlik desteği süren bir PHP sürümü kullanmak hem hız hem güvenlik için önemlidir.
• Root erişimi: Sunucuda tam yönetici yetkisi. VPS/VDS ve dedicated sunucularda bulunur, paylaşımlı hostingte bulunmaz.

Güvenilirlik ve ağ​

• Uptime: Hizmetin erişilebilir olduğu sürenin yüzdesi. %99,9 uptime, yılda yaklaşık 8 saat 45 dakika; %99,99 ise yaklaşık 52 dakika kesinti anlamına gelir.
• SLA: Taahhüt edilen uptime'ın altına düşülürse ne tür telafi yapılacağını belirleyen hizmet seviyesi sözleşmesi.
• Veri merkezi (datacenter): Sunucuların barındırıldığı tesis. Ziyaretçileriniz Türkiye'deyse Türkiye'deki ya da yakın bir lokasyon daha düşük gecikme (ping) sağlar.
• DDoS koruması: Sahte trafik yağmurunu filtreleyen ağ katmanı koruması. Kapasitesi (Gbps) ve hangi saldırı türlerini kapsadığı sağlayıcıya göre değişir.
• rDNS / PTR: IP adresinden alan adına ters çözümleme. Kendi e-posta sunucusunu çalıştıranlar için önemlidir.
• Yedekleme (backup): Yedeklerin ne sıklıkla alındığı, kaç gün saklandığı ve sunucudan ayrı bir yerde tutulup tutulmadığı mutlaka sorulmalıdır.

İlgili sayfalar: Hosting seçerken dikkat edilecekler, DNS kayıt türleri.